از شئ‌انگاری جنسی تا زن واقعی: سیر تحول زنان در عکس‌های آرشیوی

خبرهای حوزه زنان و برابری جنسیتی، ۲۳ تا  ۲۸ مهرماه  ۱۳۹۶
۲۷ مهر ۱۳۹۶
خبرهای حوزه زنان و برابری جنسیتی – ۲۹مهر تا ۵ آبان ماه ۱۳۹۶  
۵ آبان ۱۳۹۶

از شئ‌انگاری جنسی تا زن واقعی: سیر تحول زنان در عکس‌های آرشیوی

نوشته کلر کین‌میلر و منتشر شده در نیویورک تایمز

ترجمه امید رضایی

پرفروش‌ترین عکس سال ۲۰۱۷، تصویر زنی است که به تنهایی روی یک مسیر سنگی بر لبه یک پرتگاه برفراز دریاچه‌ای فیروزه‌ای‌رنگ در پارک ملی بنف (Banff National Park) راه می‌رود. او ژاکتی نیم‌تنه بر تن دارد و کلاهی پشمی و صورتش هم در تصویر دیده نمی‌شود. «انگار که تصویری باشد درباره قدرت، آزادی و اعتماد به نفس»،‌ این‌ها را پم گروسمن (Pam Grossman)، مدیر بخش ترندهای تصویری در گتی‌ایمیجز می‌گوید.

در سال ۲۰۰۷ پرفروش‌ترین عکس برای جستجوی کلمه «زن» زن برهنه‌ای بود که تنها روی‌ پایین‌تنه‌اش حوله‌ای انداخته بود.

در سال ۲۰۰۷ پرفروش‌ترین عکس برای جستجوی کلمه «زن» در بخش عکس‌های آرشیوی گتی‌ایمیجز (Getty Images)، زن لختی بود که روی تختی دراز کشیده بود، به دوربین زل زده بود و  تنها حوله‌ای پایین‌تنه‌اش را پوشانده بود.

پرفروش‌ترین عکس  سال ۲۰۱۷، تصویر زنی است که به تنهایی روی یک مسیر سنگی بر لبه یک پرتگاه برفراز دریاچه‌ای فیروزه‌ای‌رنگ در پارک ملی بنف (Banff National Park) راه می‌رود. او ژاکتی نیم‌تنه به تن دارد و کلاهی پشمی و صورتش هم در تصویر دیده نمی‌شود. «انگار که تصویری باشد درباره قدرت، آزادی و اعتماد به نفس»،‌ این‌ها را پم گروسمن (Pam Grossman)،مدیر بخش ترندهای تصویری در گتی‌ایمیجز می‌گوید و اضافه می‌کند: «چه اهمیتی دارد آدم چه‌شکلی است؟ بیایید روی کاری که آن آدم انجام می‌دهد  تمرکز کنیم.»

عکس‌های آرشیوی (Stock Photos) یا همان عکس‌هایی که در جاهایی مثل تبلیغات، بیلبوردها، مجله‌ها و وبلاگ‌ها می‌بینیم، بازتاب‌دهنده فرهنگ زمان خودشان هستند.

در طول دهه‌ها، پرفروش‌ترین عکس‌ها زیر عنوان «زنان» از عکس‌های مدل‌های نسبتا برهنه به زنان فعال و بعد به زنانی که ظاهرشان تنها اهمیتی حاشیه‌ای دارد، تحول پیدا کرده است.

اگر عکس‌هایی را در نظر بگیریم که رسانه‌ها و بازاریاب‌ها در سال ۲۰۱۷ بیشتر از همه انتخاب کرده‌اند، زن بودن یعنی به خود متکی بودن، از نظر جسمی فعال بودن، یعنی نه از عرق کردن ترسیدن و نه از نه مدارهای  الکتریکی.

2007 CreditStephan Hoeck/Getty Images

 

2008*
CreditAndreas Kuehn/Getty Images

 

2009
CreditSiri Stafford/Getty Images

 

2010
CreditPaul Viant/Getty Images

 

2011*
CreditMike Powell/Getty Images

 

 

2012
CreditRoy Mehta/Getty Images

 

2013
CreditGuido Mieth/Getty Images

 

2014 CreditDonald Miralle/Getty Images

 

2015
CreditBetsie Van Der Meer/Getty Images

 

2016
CreditTegra Stone Nuess/Getty Images

 

2017
CreditJordan Siemens/Getty Images

*پرفروش‌ترین عکس‌های سال‌های ۲۰۰۸ و ۲۰۱۱ از حقوق انحصاری برخوردارند. این‌جا عکس‌های رتبه دوم پرفروش را آورده‌ایم. 

 

تغییر از زنان برهنه لم‌داده (یا مثلا زنانی که به‌تنهایی در حال خوردن سالاد می‌خندند) به زنانی که مهارت و شجاعت جسمی و حرفه‌ای و شغلی‌شان مشهود است، تا حدودی به دست مجموعه «Lean In Collection» رقم خورده است. گتی‌ایمیجز این پروژه را در سال ۲۰۱۴ با کمک‌های غیرانتفاعی شریل سندبرگ (Sheryl Sandberg) به قصد برانگیختن رسانه‌ها برای ارائه تصویری مدرن‌تر، متنوع‌تر و تواناتر از زنان به راه انداخت. شعار غیر رسمی این مجموعه که حالا ۱۴ هزار عکس دارد این است:‌ « نمی‌توانی چیزی باشی که نمی‌توانی ببینی‌اش.» (You can’t be what you can’t see)

پانزده عکسی که در سال ۲۰۱۷ از مجموعه «Lean In» بیش از بقیه دانلود شده‌اند، جز عکس‌‌هایی که می‌بینید، تصویر چهار پدر است که با فرزندان‌شان بازی می‌کنند؛ چهار دختر و زن که مشغول کارهای علمی و مهندسی هستند؛ سه زن ورزشکار؛ و چهار زن که در حال انجام کارهای تجاری یا دانشگاهی به تصویر کشیده شده‌اند. (تعداد دانلودها نه‌تنها سنجه‌ای است برای میزان فروش، بلکه همین‌طور میزان محبوبیت. قیمتی که مشتریان برای هرعکس می‌پردازند نسبت به میزان استفاده از آن عکس تغییر می‌کند).

تصویر زنی که روی یک مدار الکتریکی لحیم می‌زند، از پرکاربردترین عکس‌های امسال در Lean In Collection بود. Vgajic/Getty Images

وقتی Lean In Collection سه سال پیش کار خود را شروع کرد، عکس‌هایی که بیشترین دانلود را داشتند، زنانی را در محیطی کاری یا خانوادگی نشان می‌دادند: زنی باردار که به یک ملاقات کاری را مدیریت می‌کند یا پدری در حال بازی با نوزاد، درحالی که مادر پشت کامپیوترش نشسته است. پانزده عکسی که تا اینجای امسال بیشترین دانلود را داشته‌اند، زنان تنهایی را در حال اندازه‌گیری دیوار یا در حال شنای سوئدی (push-up) نشان می‌دهند. عکس‌هایی که مشتری‌ها موقع جستجو می‌بینند، براساس دو معیار محبوبیت و چینش مدیران تعیین می‌شوند.

عکس‌های زنان در حال کار کردن همیشه محبوب بوده است. اما امسال عکس‌های زنان عرق‌کرده، خاک‌وخلی و فعال محبوبند. Nicolamargaret/Getty Images

در گتی‌ایمیجز نام این گرایش (trend) را گذاشته‌اند «gritty woman» یا «زن واقعی» . خانم گروسمن مسئله را این‌طور می‌بیند: «تصاویر زنانی که به معنی دقیق کلمه، لکه و کثیفی روی [بدن و لباس]شان هست و اهمیتی به آن نمی‌دهند؛ تصاویر زنانی قدرت‌مند و سرسخت.» او می‌گوید: «به‌خصوص با درنظرگرفتن انتخابات سال گذشته (در آمریکا)، با قاطعیت این‌طور به نظر می‌رسد که ایده زنانی به همراه خاک و خل  و کثیفی، پیام واقعا مهمی با خود دارد، هم در سطح زبان و هم از نظر تصویری.»

زنان در عکس‌های معمولا تنها هستند. PeopleImages/Getty Images

تصویر «زن واقعی» همچنین می‌تواند پیام دیگری در مورد این واقعه سیاسی مخابره کند: این که زنان احساس می‌کنند دارند برای خودشان می‌جنگند. این را جورجیا آیلو (Giorgia Aiello)، دانش‌یار رشته رسانه و ارتباطات در دانشگاه لیدز (University of Leeds) در بریتانیا می‌گوید و اضافه می‌کند:‌ «در این جا بیشتر از عضویت در دسته و گروه (collective) روی فردیت تاکید شده است، این می‌تواند کلید تعریفی مشخص از فمینیسم باشد.»

به هر روی تصویر چنین زنی، نشانه‌ای از پذیرش نقش‌های غیرسنتی و غیرکلیشه‌ای جنسیتی و تنوع و گوناگونی وسیع‌تر است. در ژوییه  سال ۲۰۱۷ نهاد نظارت بر تبلیغات در بریتانیا قوانینی را تصویب کرد که براساس آن‌، تبلیغاتی که کلیشه‌های جنسیتی، شی‌انگاری جنسی زنان و تصورات ناسالم از بدن را به نمایش بگذراند، ممنوع می‌شوند.

سایت TONL، یک سرویس جدید تصاویر آرشیوی (Stock photos) که در ماه آگوست آغاز به کار کرد، عکس‌های متنوع از نظر فرهنگی را نشان می‌دهد. در گتی‌ایمیجز، جستجو از سراسر جهان برای عبارت «اعتراض زنان» (woman protest) در سال گذشته چهار برابر شده است، جستجوی عبارت «زنان در حال برنامه‌نویسی» (woman coding) سه‌برابر شده و عبارت «مدیر عامل  زن»(female C.E.O.) چهل‌وهفت‌درصد رشد داشته است.

جستجو برای عبارت «مدیر عامل اجرایی زن» امسال رشد زیادی داشته است. LeoPatrizi/Getty Images

خانم گروسمن معتقد است شبکه‌های اجتماعی بازاریاب‌ها را مجبور کرده‌اند که مردم را به شکل‌هایی واقعی‌تر و متنوع‌تر نشان دهند و اضافه می‌کند «این واقعا یک تغییر در وضعیت بازار است. برای اولین بار در تاریخ مردم می‌توانند خودشان را به نمایش بگذراند و به این ترتیب از برندها هم می‌خواهند که خود واقعی‌شان را به تصویر بکشند.»

عکس‌های محبوب شامل زنانی از گروه‌های سنی متفاوت با ظاهر متنوع هستند. BraunS/Getty Images

اما به گفته  خانم آیلو که به همراه پژوهشگران در مرکز نوآوری روش‌های دیجیتال (Digital Methods Initiative) در آمستردام در مورد این که عکس‌های مجموعه Lean In چطور مورد استفاده قرار می‌گیرند، تحقیق کرده، حتی عکس‌هایی که مرزهای جنسیتی را عقب می‌رانند، در برابر توافق‌ها سرخم می‌کنند. برای مثال مردانی که به همراه نوزاد نشان داده می‌شوند، معمولا ریشو هستند و بدن عضلانی دارند، انگار قرار است روی مردانگی‌شان (masculinity) تاکید شود.

پدران در عکس‌ها هنوز ریشو و عضلانی هستند. در حال نگهداری از فرزندان، اما همچنان «مردانه». Maskot/Getty Images

پژوهشگران دریافتند که عکس‌های مجموعه Lean In بیشتر در مطالبی درباره سبک زندگی و مربوط به مد، غذا و سلامتی به‌کار رفته‌اند؛ همچنین در مطالبی در مورد تعادل برقرار کردن بین کار و مادرانگی یا موفق شدن در جامعه‌ای مردمحور و مردسالار. مرسوم‌ترین عکس‌ها در مجموعه Lean In، عکس‌هایی از زنان سفیدپوست در دهه سوم زندگی، با موهای بلند خرمایی هستند.

این مطالعه نشان می‌دهد درحالی که بسیاری از عکس‌ها زنان را در حال تدریس یا مشغول کار علمی نشان می‌دهند، از آن‌ها به‌ندرت برای به‌ تصویر کشیدن مطالب کلی علمی استفاده شده، بلکه بیشتر به همراه مقالاتی درباره چالش زن بودن در عرصه‌های علمی به‌کار رفته‌اند. به همین ترتیب عکس‌های زنان غیرسفیدپوست بیشتر در کنار مطالبی در مورد نژاد و قومیت منتشر شده‌اند.

عکس‌های زنان رنگین‌پوست بیشتر در وبسایت‌های مربوط به نژاد مورد استفاده قرار می‌گیرند. Asiseeit/Getty Images

گروسمن می‌گوید: «صرف این که شرکت‌ها بگویند «بیایید کمی تنوع در مدل‌های‌مان داشته باشیم»، کافی نیست. هیچ‌کدام این‌ها اهمیتی ندارد مگر این که درمورد استخدام، فرصت‌هایی که به افراد می‌دهند و درآمد‌ها هم  هم جاری و ساری شود.»

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *